Ekmek Çarpar, ya Zeytin?

Bazı yazılarımda namaz niyaz geçince benim din hocası sıfatı taşıdığımı düşünenler olabilir. Resmi bir sıfatım yok, ama amatör bir merakla “yahu müslümanım deriz, hatta eskiden elhamdülillah müslümanım derdik, nedir bu işin özü, esrarı” diyerek, hiçbir tabu soru bırakmamacasına bu işi kurcalamışlığım vardır. Ayet hadis anlayacak kadar Arapçadan da haberdarım. Çok dindar biri sayılmam, ekstra ibadet, tarikat üyeliği, giyim kuşam ve hayat tarzında hassasiyet şeklinde dindarlığım yoktur. Ramazanlarda nadiren teravih kılarım, Cuma namazlarında farzdan sonra namaz kılmam, pek çok namazın sünnetini de kılmam. Bunlar büyük ölçüde tembelliğimden kaynaklanan şeyler. Bugün İslami olduğu iddia edilen şekil, şemalle ilgili hiçbir şeye itibar etmem.

Öte yandan vatandaş beni din hocası yerine koyarak sorular yolluyor, bir ara da izlenimlerde ister istemez bazı fetvalar vermek durumunda kalmıştım. (Şu da var, bilhassa yorumlar). Biri bana senin haddine mi düşmüş dese ben de ona ya kimin haddine düşecekmiş diye cevap verebilirim. Serbest piyasada isteyen istediğinin fetvasıyla amel eder, kendine güvenen fetva blogu açsın karşıma çıksın. Neyse, işte kıymetli bir yorumcumuz kendi icadım olan ayranlı yumurtalı ekmek kızarması tarifim üzerine şu soruyu yöneltmişti:

Yiyecekler konusunda bugday urunlerine iltimas gecilmesi ve israiliyat ile ilgili birseyler okudugum aklima geldi… Mesela yolda elma gorenler kaldirip bi kenara koymazken ekmegi gorenler opup baslarina bile koyabiliyorlar… Bu konuda bir bilginiz var midir Fethi Bey?…bizleri bilgilendirseniz..

Ben de eskiden beri bu işi düşünürüm. Nimetse nimet, ekmeğin hususiyeti nedir ki yere düşse hemen kaldırılır, üç kere öpülüp başa konur, yerine göre sanki temizlenecekmiş gibi “hüff” denerek tozu alınır, asla çöpe atılmaz, farkı nedir? Yerde bir elma gören vatandaş tekmeyi yapıştırır, arabayla “bakalım tekerle tam üzerinden geçip ezebilecek miyim” diye deney yapar. Zavallı patlıcanı kimse yerden alıp üç sefer öperek alnına koymaz. “Ekmek nimettir, yeri çöplük değildir” şeklinde devletçe uydurulan atasözleri vardır da armut için neden buluna buluna “iyisini ayılar yer” lafı söylenmiştir?

Konunun değerli yorumcu Fatih beyin belirttiği gibi İsrailiyyat ile ne ilgisi var bilmem ama bu işin bu zamanda daha ziyade biz Türklere mahsus bir tuhaflık olduğunu düşünüyorum. İsrailiyyat denen şeyin yarısı saçma, yarısı da tuhaftır. Eski ahit garip bir kitaptır, çok yeri insanı dehşete düşüren bir korku filmi senaryosu gibidir. Yeni ahit ise naif bir İsa hikayesidir, dişe dokunur birşey bulmak mümkün değil. Şarap ve ekmekle ilgili yerler belki konumuzla ilgili olabilir ama bilemiyorum.

Ekmeğe yeniden dönmek üzere, İslam dininde yeme içme ile ilgili bazı noktalara değinmek gerekebilir. İslamda yemek konusunda ilgi çekici fazla şey bulamazsınız. Belki de tek ve önemli istisna domuz etinin yasaklanmasıdır. İçki, kan, leş vs. anlaşılabilir ama domuz yasağının akıl teraziyle ölçülmesi mümkün değildir. Ben bunu müslüman adamın tetikte olması ile ilgili, hikmetinden sual olunmayan bir emir olarak görüyorum. “Domuz eti yenmez, evet, bu bir yasak ve yemiyorum, müslümanlığımı hatırladım birden” gibi düşünülebilir. Özellikle domuz eti yenen bölgelerde bu his daha fazla yaşanır. (Şu saniyede ilginç bir şey oldu, elimde içinde hiç Arapça yazı olmayan tamamen Türkçe bir meal var, tesadüfen açtığımda bilin bakalım hangi ayetlerle karşılaştım, (şaka yapmıyorum):

Nahl Suresi(16) “114-Artık Allah’ın size rızk olarak verdiği şeylerden helal ve temiz olarak yiyin. Eğer gerçekten Ona ibadet edecekseniz, Allahın nimetine şükredin. 115- O size ancak ölü hayvanı, kanı, domuz etini ve Allahtan başkası adına kesilenleri haram kıldı. Her kim bu haram şeylerden yemeye mecbur kalırsa, başkasının hakkına saldırmadan ve aşırı gitmeden yiyebilir. Şüphesiz Allah çok bağışlayıcıdır, çok merhametlidir. 116- Dillerinizin yalan yere nitelendirmesi ile “şu helaldir, şu haramdır” demeyin aksi halde Allah’a iftira etmiş olursunuz. Şüphesiz Allah’a yalan uyduranlar asla kurtulamazlar

Ne ilginç değil mi? Sağda solda sigara haram, filanca hayvanın eti yenmez, istakoz haram, besmele çekilmeden kesilen et yenmez vs. diye ahkam kesenlere (ve tabii varsa domuz, kan, leş yenebilir diyenlere) duyurulur.

Neyse, domuz dışında yasaklanan ya da kutsanan ne var diye düşünürsek, zeytin ve incir vardır mesela. Bu iki meyve ile başlayan bir sure vardır, hatta Arapçası iyi okuyan birinden dinlendiğinde epey akıcı, şiirsel havası olan bir suredir. Vettiyni-Vezzeytuuni-Ve tuurisiyniyne- Ve haazel Beledil Emiyn şeklinde devam eder. “İncire ve zeytine, Sina dağına ve şu emin beldeye andolsun” der ve aslında devamı da ilginçtir. İnsanların yaratılanların en şereflisi olduğu ancak iyi işler yapmadığı takdirde sefillerin en sefili haline geleceği de bu surede geçer.

İyi ama, bu ayetlerde zeytin ve incir geçiyor ama kimsenin zeytini öpüp başına koyduğu yok. Varsa yoksa ekmek. Bence bu fukaralıkla ilgili bir şey olsa gerek. Ekmek insanı tok tuttuğundan, temel bir gıda maddesine dönüştüğünden çok önemli görülmüş muhtemelen. Benim çocukluğumda köyden gelen garibanlar bulgur pilavını ekmeğin içine katarak yerlerdi. Ekmeksiz hala çoğumuzun karnı doymaz. Bence ekmeğe gösterilen aşırı tazim ve hürmetin sebebi dinle ilgisiz bir şeydir.

Öte yandan ekmeğin değil ama çeşitli gıda maddelerinin sahte dince yüceltilmesi de bir gerçektir. Mesela, yine öğrencilik yıllarımda pirince çok hürmet edildiğini görürdüm. Pirinç yeryüzüne inse mübarek bir adam olurdu filan diye hadisler gezerdi ortalıkta. Millet bu hadise göre henüz adam hüviyeti kazanmamış pirinçleri yerlerden dahi toplayıp yemeye çalışır, midesi kaldırmayan yine de toplar çöpe dökerdi. Sonradan okumuş yazmış biri “hicri ilk asırlarda herifin biri pirinç tüccarı iken malını satamamış, bu hadisi uydurmuş” dediğinde hem “uydurma hadis” gerçeği ile karşılaşmış hem de yerden pirinç toplama eziyetinden kurtulmuştum. Daha sonra patlıcan için uydurulmuş hadisler olduğunu da duydum.

Uzun lafın kısası, ekmek, patlıcan, domates, kabak, hıyar, hamburger, dondurma hepsi kutsal ve besleyici şeylerdir, hiçbirini israf etmeden mideye indirmek gerekir.

Yazımı iki hikaye ile bitireceğim.

Tanıştığım aklı başında bir hoca hacda iken bir grup arkadaşına rastlamış, bunlar oturmuşlar bir kaba ekmek bandırıp yiyorlarmış. Hoca, hayrola ne yapıyorsunuz, dediğinde “hocam, peygamber sünnetidir, sirkeye ekmek banıyoruz” dediğinde bizim hoca “behey akılsızlar, peygamber efendimiz zamanında fukaralık dizboyu idi, şöbiyet baklavası buldu da onu mu yemedi, bunun sünnetle ne alakası var” deyip yanlarından uzaklaşmış.

Yine kendisini tanıyan bir büyüğüm anlatmıştı, Necip Fazıl gençlerin yanına takılmayı severmiş, 60′ların sonlarında bir grup gencin evinde kalırken çocuklar kabak yemeği yapıp getirmişler, üstad keyiflenerek “bravo çocuklar, kabak peygamber yemeğidir” diyerek kendilerini takdir etmiş. Gençler de bakmışlar Necip Fazıl durumdan memnun, üstelik kabak da çok ucuz kabağa devam etmişler. 2-3 derken üstadın kafası atmış, “yahu çocuklar ne iş, gene kabak var” dediğinde gençler “iyi ya üstad, peygamber yemeğidir” cevabını verince bizimki “bre peygamberin başka sünneti, sevdiği yemek kalmadı mı, yıkılın” diye kükremiş.

Kıssadan hisse, ekmek yere düşerse siz yine de alın, ama aynı ihtimamı elmaya, armuta ve omlete de gösterin.